انوشیروان محسنی‌بندپی معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با اشاره به تصویب آیین‌نامه راهبری گردشگری سلامت در هیئت دولت گفت: این آیین‌نامه با هدف تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، ساماندهی فعالیت دفاتر خدمات مسافرتی، افزایش شفافیت در ارائه خدمات و ارتقای اعتماد بیماران خارجی تدوین شده است و ابلاغ آن می‌تواند پشتوانه قانونی لازم را برای اجرای منسجم‌تر برنامه‌های این حوزه فراهم کند.
وی با بیان اینکه ایران از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای توسعه گردشگری سلامت برخوردار است، افزود: توان تخصصی جامعه پزشکی، برخورداری از نیروی انسانی ماهر، تجهیزات پیشرفته، بیمارستان‌های آماده ارائه خدمات به بیماران بین‌المللی و تجربه دفاتر خدمات مسافرتی، از جمله مزیت‌های کشور در این عرصه است که با برنامه‌ریزی هدفمند و ایجاد سازوکارهای اجرایی شفاف می‌توان از آن‌ها بهره بیشتری گرفت.
معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ادامه داد: ظرفیت‌های ایران به خدمات پزشکی محدود نمی‌شود، چشمه‌های آب معدنی، آب‌درمانی، طبیعت‌گردی و جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی نیز می‌توانند در تکمیل تجربه سفر و توسعه گونه‌های مختلف گردشگری مرتبط با سلامت نقش‌آفرین باشند.
محسنی‌بندپی تصریح کرد: پیوند ظرفیت‌های درمانی با توانمندی‌های طبیعی و گردشگری کشور، در صورت طراحی خدمات استاندارد و متناسب با نیاز بازارهای هدف، می‌تواند به افزایش جذابیت ایران برای گردشگران سلامت و تقویت مزیت رقابتی کشور در این حوزه کمک کند.
نبود ساختار منسجم؛ چالش اصلی حکمرانی گردشگری سلامت
معاون گردشگری با اشاره به ضرورت ایجاد هماهنگی مؤثر میان دستگاه‌های مسئول اظهار کرد: یکی از چالش‌های گردشگری سلامت در کشور، نبود ساختاری منسجم برای هم‌افزایی بین‌بخشی، تعیین مسئولیت‌ها و پیگیری هماهنگ سیاست‌ها و برنامه‌ها بود. با وجود شکل‌گیری شورای راهبری گردشگری سلامت، لازم بود سازوکاری مشخص برای تثبیت همکاری دستگاه‌ها و استمرار اقدامات اجرایی ایجاد شود.
وی افزود: در همین راستا، حدود دو سال فعالیت کارشناسی برای تدوین آیین‌نامه، تکمیل ساختار راهبری و فراهم‌کردن زمینه راه‌اندازی سامانه گردشگری سلامت انجام شد. این سامانه با تولیت وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی طراحی و راه‌اندازی شده است و چهار وزارتخانه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، اطلاعات و امور خارجه در ساختار راهبری این حوزه نقش دارند.
محسنی‌بندپی با تاکید بر ضرورت مشارکت بخش‌خصوصی در سیاست‌گذاری و اجرای برنامه‌ها گفت: دولت باید بستر فعالیت شفاف و قانونمند را فراهم کند و فعالان بخش‌خصوصی نیز بتوانند در چارچوبی مشخص، قابل ارزیابی و قابل اعتماد به ارائه خدمات بپردازند.
وی خاطرنشان کرد: در تدوین این ساختار از ظرفیت اتاق بازرگانی، سازمان نظام پزشکی و تشکل‌های حرفه‌ای و تخصصی مرتبط با گردشگری سلامت نیز استفاده شده است تا زمینه مشارکت مجموعه‌های موثر در این زنجیره فراهم شود و تصمیم‌گیری‌ها از پشتوانه کارشناسی و اجرایی مناسب‌تری برخوردار باشد.
تصویب آیین‌نامه در هیئت دولت؛ گامی برای تثبیت ساختار اجرایی
محسنی‌بندپی با تشریح روند تصویب آیین‌نامه راهبری گردشگری سلامت گفت: پس از انجام بررسی‌های کارشناسی، پیشنهاد آیین‌نامه در کمیسیون فرهنگی بررسی و در هیئت دولت تصویب شد. امیدواریم این مصوبه در آینده نزدیک ابلاغ شود تا اقداماتی که طی دو سال گذشته برای استقرار ساختار جدید دنبال شده است، از پشتوانه قانونی لازم برخوردار شود.
وی افزود: بخش قابل‌توجهی از اقدامات پیش‌بینی‌شده در آیین‌نامه طی این مدت در قالب فعالیت‌های کارشناسی و اجرایی پیگیری شده و زمینه لازم برای اجرای آن‌ها فراهم آمده است.
معاون گردشگری ادامه داد: برای امضای تفاهم‌نامه همکاری میان وزارتخانه‌های میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، اطلاعات و امور خارجه نیز هماهنگی‌هایی انجام شده است. وزارت امور اقتصادی و دارایی هم برای مشارکت در این همکاری اعلام آمادگی کرده است تا پس از ابلاغ آیین‌نامه، تفاهم‌نامه مربوط در نخستین فرصت به امضا برسد.
وی تاکید کرد: وجود چارچوب قانونی مشخص می‌تواند به استمرار برنامه‌ها، کاهش وابستگی اقدامات به تغییر مدیران و جابه‌جایی مسئولیت‌ها و تثبیت همکاری میان دستگاه‌های مرتبط کمک کند. توسعه گردشگری سلامت نیازمند ساختاری پایدار است که در آن مسئولیت‌ها مشخص باشد و برنامه‌ها با تغییر شرایط مدیریتی دچار وقفه نشوند.
محسنی‌بندپی با اشاره به ظرفیت ایران برای تقویت موقعیت خود در بازار منطقه‌ای گردشگری سلامت افزود: دستیابی به این هدف، علاوه بر توانمندی‌های پزشکی، به همکاری منظم دستگاه‌های مسئول، مشارکت مؤثر بخش‌خصوصی، ارتقای استانداردهای خدمات و ایجاد اعتماد پایدار در میان بیماران بین‌المللی وابسته است.
سامانه گردشگری سلامت؛ شفافیت در مسیر پذیرش تا پیگیری درمان
معاون گردشگری، افزایش شفافیت و اعتمادسازی در فرایند پذیرش و درمان بیماران خارجی را از اهداف محوری سامانه گردشگری سلامت دانست و گفت: پیش از ایجاد این سازوکار، در برخی موارد اطلاعات روشنی درباره دفتر خدمات مسافرتی پذیرش‌کننده بیمار، مرکز درمانی محل دریافت خدمات و چگونگی ارزیابی کیفیت و استاندارد خدمات وجود نداشت. همچنین لازم بود مسئولیت دستگاه‌های مرتبط و مسیر رسیدگی به تخلفات احتمالی با وضوح بیشتری مشخص شود.
وی افزود: سامانه گردشگری سلامت با هدف فراهم‌کردن امکان پیگیری مسیر سفر بیمار، دفتر خدمات مسافرتی پذیرش‌کننده، محل اقامت و بیمارستان محل درمان طراحی شده است. در این سامانه، اطلاعات مربوط به بیمارستان‌های دولتی و خصوصی و بخش درمان نیز پیش‌بینی شده تا امکان شناسایی مراکز ارائه‌دهنده خدمات و پیگیری فرایند پذیرش و درمان فراهم باشد.
محسنی‌بندپی ادامه داد: در طراحی این فرایند، توجه به مراحل پس از ترخیص و پیگیری‌های درمانی بیمار نیز اهمیت دارد، از جمله زمان مراجعه مجدد، انجام معاینات تکمیلی و چکاپ‌های موردنیاز. تکمیل این زنجیره می‌تواند به ارتقای شفافیت، ساماندهی فرایند پذیرش بیماران و افزایش اطمینان متقاضیان خدمات درمانی در ایران کمک کند.
وی تصریح کرد: هنگامی که بیمار خارجی از مبدا سفر تا دریافت خدمات درمانی و پیگیری‌های بعدی، با مسیری روشن و قابل ارزیابی مواجه باشد و بتواند از اعتبار دفتر خدمات مسافرتی و مرکز درمانی خود اطمینان حاصل کند، زمینه بروز مشکلات ناشی از فعالیت‌های غیرشفاف و واسطه‌گری‌های غیرمجاز کاهش می‌یابد.
معاون گردشگری تاکید کرد: هدف، استقرار نظامی است که در آن خدمات گردشگری سلامت بر مبنای ضوابط مشخص، مسئولیت‌های روشن و استانداردهای حرفه‌ای ارائه شود و بیمار بین‌المللی بتواند با اطمینان بیشتری برای دریافت خدمات درمانی در ایران تصمیم بگیرد.
توان پزشکی ایران؛ مزیتی برای حضور موثرتر در بازار منطقه
محسنی‌بندپی با اشاره به ظرفیت‌های تخصصی مراکز درمانی کشور گفت: ایران در حوزه‌هایی مانند پیوند کلیه، درمان ناباروری، چشم‌پزشکی، پیوند قرنیه، خدمات زیبایی و برخی خدمات پیشرفته دامپزشکی از توانمندی‌های قابل‌توجهی برخوردار است. معرفی دقیق این ظرفیت‌ها به بازارهای خارجی و ایجاد مسیرهای مطمئن برای پذیرش بیماران می‌تواند به تقویت جایگاه ایران در گردشگری سلامت کمک کند.
وی افزود: برخورداری از پزشکان متخصص، مراکز درمانی مجهز، خدمات پزشکی باکیفیت و هزینه‌های رقابتی درمان، از جمله عواملی است که می‌تواند ایران را به مقصدی جذاب برای بیماران کشورهای دیگر تبدیل کند؛ با این حال، بهره‌برداری مؤثر از این مزیت‌ها مستلزم معرفی شفاف خدمات، رعایت استانداردهای حرفه‌ای و اطمینان‌بخشی درباره کیفیت فرایند درمان است.
معاون گردشگری با اشاره به آثار اقتصادی گردشگری سلامت بیان کرد: گردشگران سلامت معمولا با همراهان خود سفر می‌کنند و ممکن است مدت اقامت طولانی‌تری نسبت به گردشگران عادی داشته باشند. هزینه‌های این گروه نیز علاوه بر درمان، بخش‌هایی مانند اقامت و سایر خدمات مرتبط با سفر را در بر می‌گیرد.
وی با اشاره به برآورد مطرح‌شده درباره هزینه‌کرد گردشگران سلامت گفت: هزینه‌کرد این گروه حدود سه تا پنج برابر گردشگران معمولی برآورد شده است، ظرفیتی که در صورت توسعه اصولی بازار و ارائه خدمات استاندارد می‌تواند به افزایش درآمدهای ارزی کشور کمک کند.
محسنی‌بندپی ادامه داد: توسعه این حوزه علاوه بر آثار اقتصادی، می‌تواند در حمایت از سرمایه انسانی متخصص نیز مؤثر باشد. فراهم‌شدن زمینه ارائه خدمات به بیماران بین‌المللی، فرصت‌های حرفه‌ای و درآمدی بیشتری برای پزشکان و کادر درمانی ایجاد می‌کند و می‌تواند به تقویت انگیزه ماندگاری متخصصان در کشور کمک کند.
ساماندهی دفاتر خدمات مسافرتی بر مبنای صلاحیت و عملکرد
معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی درباره نحوه مشارکت بخش‌خصوصی در شورای راهبری گردشگری سلامت گفت: در این ساختار، نمایندگانی از اتاق بازرگانی، سازمان نظام پزشکی، بیمارستان‌های خصوصی فعال در حوزه گردشگری سلامت و دفاتر خدمات مسافرتی دارای مجوز حضور دارند.
وی افزود: بیمارستان‌های مورد توجه در این سازوکار، مراکزی هستند که دپارتمان پذیرش بیماران بین‌الملل آن‌ها یا همان IPD، مورد تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار گرفته است.
محسنی‌بندپی تصریح کرد: ترکیب نمایندگان بخش دولتی و خصوصی با هدف تقویت هماهنگی میان سیاست‌گذاران، مراکز درمانی و دفاتر خدمات مسافرتی شکل گرفته است. هدف نهایی، ارتقای کیفیت خدمات، رعایت استانداردهای حرفه‌ای و تقویت اعتماد بیماران بین‌المللی به ظرفیت‌های درمانی کشور است.
وی با اشاره به ضرورت تعیین ضوابط روشن برای فعالیت دفاتر خدمات مسافرتی در این حوزه گفت: پیش از تدوین این ضوابط، مرزبندی مشخصی میان دفاتر باسابقه و توانمند در گردشگری سلامت و دفاتری که سابقه و تجربه کافی در این زمینه نداشتند، وجود نداشت. اکنون تلاش شده است فعالیت این دفاتر بر اساس سابقه، توانمندی و عملکرد آن‌ها در بازار گردشگری سلامت ساماندهی شود.
معاون گردشگری افزود: در برخی بازارهای هدف، از جمله افغانستان و پاکستان، شناسایی و انتخاب دفاتر فعال و باتجربه در دستور کار قرار گرفته است. در این چارچوب، شناسایی دفاتر دارای سابقه فعالیت و توانایی ارائه خدمات مطمئن، بخشی از برنامه ساماندهی بازار است و توسعه تدریجی فهرست دفاتر واجد شرایط نیز مورد توجه قرار دارد.
وی ادامه داد: دفاتری که مطابق ضوابط فعالیت کنند و در ارائه خدمات شفاف و استاندارد عملکرد مناسبی داشته باشند، می‌توانند از مزایای این سازوکار بهره‌مند شوند و با تخلفات احتمالی نیز مطابق مقررات برخورد خواهد شد.
محسنی‌بندپی خاطرنشان کرد: ساماندهی دفاتر می‌تواند زمینه تقویت اعتبار حرفه‌ای آن‌ها و توسعه بازارهای هدف را فراهم کند. هنگامی که یک دفتر خدمات مسافرتی بتواند برای بیماری از عمان، تاجیکستان، افغانستان یا دیگر کشورهای هدف، خدماتی استاندارد و قابل اعتماد فراهم کند، رضایت بیمار می‌تواند به معرفی آن دفتر در بازار مبدأ و تقویت اعتبار بین‌المللی آن منجر شود.
تعیین مرز مسئولیت‌ها؛ تسهیل رسیدگی به شکایت‌ها
محسنی‌بندپی درباره سازوکار رسیدگی به تخلفات احتمالی در مراکز درمانی و دفاتر خدمات مسافرتی گفت: مسئولیت رسیدگی به تخلفات بیمارستان‌ها و خدمات درمانی در حوزه اختیارات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار دارد. بنابراین، در صورت اعتراض بیمار به کیفیت درمان یا رعایت اصول حرفه‌ای در یک مرکز درمانی، موضوع باید از مسیرهای قانونی و از سوی مراجع مسئول بررسی شود.
وی افزود: نظارت بر دفاتر خدمات مسافرتی و رسیدگی به تخلفات آن‌ها نیز در حوزه وظایف وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی قرار دارد. تفکیک و تبیین این مسئولیت‌ها در چارچوب آیین‌نامه می‌تواند از تداخل وظایف جلوگیری کند و مسیر پیگیری شکایت‌ها را برای بیماران و متقاضیان خدمات گردشگری سلامت روشن‌تر سازد.
معاون گردشگری تاکید کرد: شفافیت در مسئولیت‌ها، علاوه بر تسهیل نظارت، به افزایش پاسخ‌گویی دستگاه‌ها و فعالان این حوزه کمک می‌کند و می‌تواند بخشی از الزامات ایجاد اعتماد در بازار گردشگری سلامت را محقق سازد.
گردشگری سلامت به حکمرانی یکپارچه و همکاری بین‌بخشی نیاز دارد
محسنی‌بندپی در جمع‌بندی سخنان خود، غلبه نگاه بخشی و ضعف هم‌افزایی میان دستگاه‌ها را از چالش‌های مدیریت گردشگری سلامت در کشور دانست و گفت: یکی از مشکلات این حوزه آن بوده است که همکاری‌های جمعی و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول به اندازه کافی تقویت نشده و هر بخش گاهی موضوع را صرفا از منظر وظایف اختصاصی خود دنبال کرده است.
وی افزود: آیین‌نامه راهبری گردشگری سلامت با هدف تقویت حکمرانی این حوزه، تعیین روشن مسئولیت دستگاه‌ها و ایجاد سازوکار هماهنگ برای پیشبرد برنامه‌ها تدوین شده است. در این ساختار، هر دستگاه بر اساس مسئولیت خود عمل می‌کند و دبیرخانه شورای راهبری گردشگری سلامت نیز در معاونت گردشگری مستقر است.
معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تاکید کرد: توسعه گردشگری سلامت به همکاری مستمر دستگاه‌های دولتی، مشارکت موثر بخش‌خصوصی، شفافیت در ارائه خدمات، رعایت استانداردهای درمانی و اعتمادسازی در میان بیماران خارجی وابسته است.
محسنی‌بندپی خاطرنشان کرد: اجرای هماهنگ این الزامات می‌تواند زمینه بهره‌گیری موثرتر از ظرفیت‌های پزشکی، طبیعی و گردشگری ایران را فراهم آورد و با تقویت فعالیت دفاتر خدمات مسافرتی، افزایش اعتماد بیماران بین‌المللی و توسعه بازارهای هدف، به ارتقای جایگاه کشور در گردشگری سلامت منطقه و افزایش درآمدهای ارزی کمک کند.
انتهای پیام/
نظر شما